મેહુલો ગાજે ને માધવ નાચે મહેતા /  નરસિંહ 

 

મેહુલો ગાજે ને માધવ નાચે. રૂમઝૂમ વાગે પાયે ઘૂઘરડી રે,

તાલ પખાજ વજાડે રે ગોપી, વહાલો વજાડે વેણુ વાંસલડી રે. મે

પહેરણ ચીર, ચારણા ને ચોળી, ઓઢણ આછી લોબરડી રે;

દાદુર, મોર, બપૈયાં બોલે, માધુરી શી બોલે કોયલડી રે. મે

ધન વંસીવટ, ધન જમનાતટ, ધન ધન આ અવતાર રે;

ધન નરસૈયાની જીભલડી, જેણે ગાયો રાગ મલ્હાર રે. મે

 

નરસિંહ મહેતા ગુજરાતી ભાષાના આદિકવિ. આ બધા કવિઓને વાંચીએ ત્યારે એમ થયા કરે કે આ કવિઓએ લખ્યું નથી. એમનાથી લખાઈ ગયું છે. જીવનના સંમ-વિષમ અનુભવોને અનુભવી છતાય એને ગાળી ટાળીને નર્યા આનંદના ઉદગારના કેટલાંક કાવ્યો એવા આલેખયા છે કે એની લીપી શિલાલેખની જેમ ગુજરાતી કવિતામાં અમર થવાને સર્જાયેલી છે. મૂળ તો ઈશ્વર પ્રત્યેની દર્ઢ ભક્તિ. એક કાવ્ય માં કહે છે કે એમ ભૂતળ ભક્તિ પદારથ મોટું બ્રહ્મલોકમાં નાહી રે.

 

આ ભક્તિવશ જીવ ક્યારેક નિરતિશય આનંદની લીલાનું કાવ્ય કરી બેસે છે ત્યારે એનું કેટલું સુભગ, સંગીતમય અને આહલાદક પરિણામ આવી શકે એનું આ નાનકડું પદ ઉત્તમ ઉદાહરણરૂપે છે. વાત સાવ સીધી, સાડી, નાની છે. પણ ઇનો ઊર્મિઉછાળો કોઈ જુદા સ્તર પર આપણને લઈ જાય છે. મીરા જેમ રાજા તારા, ધ્વનીનું, અવાજનું આદમકદ રૂપ છે. વર્ષાનું વાતાવરણ ઘેરાયેલું છે. અહી વિરહ ની કોઈ વાત નથી. અહી હદય નો કોઈ વાલોપાત નથી. નર્યો આનંદ છે. અંગે-અંગમાં રોમાંચિત સંગીતના ધ્વની પ્રગટે છે. મેહુલો ગાજે ને માધવ નાચે.

 

રાજનીશજી કહેતા કે કૃષ્ણ એ એક જ ઈશ્વર એવા છે જે મન મૂકીને નાચી શકે છે. He is a dancing God. મેહુલો ગાજે ત્યાં માધવ નાચવા મંડે, ઈશ્વર જેવો ઈશ્વર પ્રકૃતિને તાલ આપતો નાચે ત્યારે ગોપીઓ તો કઈ રીતે પોતાની જાતને રોકીટોકી શકે. એમના પગમાં ઘૂંઘરીનો રણકાર છે. અહી અવાજમાં અનેક રૂપો છે. મેહુલાના ગાજવાનો અવાજ અને આ બધા અવાજના મેળામાં વહાલાની વાંસળીના અવાજનું સૌંદર્ય અને સ્વરૂપ. એવુજ નથી કે અહી કૃષ્ણ અને ગોપીઓજ નાચે છે. સમગ્ર પ્રકૃતિ પણ જાણે કે કૃષ્ણની ગોપીકા થઈને પોતપોતાના આનંદને અભિવ્યક્ત કરતી અવાજની કેલી પ્રગટ કરે છે. ભીંજાઇ જઇને તોરબોળ થવાની છે. કશું અપ્રગટ રાખવુજ નથી. કોઈ ઢાંક્પીછોળો નથી કે નથી કોઈ છોછ. ઓઢણ પણ આંછુંજ છે. બધુ જ લગભગ અનાવૃત. એટલુજ નહી પણ હદયમાં છુપાયેલી લાગણી એ નર્તન દ્વારા, ઘૂંઘર દ્વારા, વાંસળી દ્વારા ભલે બેફામ રીતે પ્રગટ થાય. વેણીભાઇ પુરોહીતની પંક્તિ યાદ આવે છે બીના છામાંછમ ઝરણા નાચે, નાચે નભાના તારા! પાયલ ક્યાં પેરે છે કોઈ ના નાડીના ધબકારા? નરસિંહ મહેતા એ ગાયું છે આજની ઘડી રળીયામણી. તો આ રળીયામણી ઘડી તે જમણા તટને, બંસી વટને ધન્ય કરી મૂકતી સહજ આનંદનૃત્યની ઘડી આ ક્ષણ મળે એનો અવતાર ધન્ય થઈ જાય અને નસિંહની જીભ પણ તો વર્ષા ઇજન આપે એવો મોહન-સંમોહનમો મલ્હાર રાગ છે. આખી કવિતામાં ઇકારાંતનો ઉપયોગ એવી સરસ રીતે થયો છે કે કોઈ પાકા કાનનો કવિ જ આવું લખી શકે.

વિશે

I am young man of 77+ years

Posted in miscellenous

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

Connecting to %s

વાચકગણ
  • 427,534 hits

Enter your email address to subscribe to this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 277 other followers

તારીખીયું
નવેમ્બર 2019
સોમ મંગળ બુધ ગુરુ F શનિ રવિ
« ઓક્ટોબર   ડીસેમ્બર »
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
252627282930  
સંગ્રહ
ઓનલાઈન મિત્રો
%d bloggers like this: