બે પશુઓ//સંત મેક(ર)ણ// ઝવેરચંદ મેઘાણી

 

        બે પશુઓ//સંત મેક(ર)ણ// ઝવેરચંદ મેઘાણી/પ્રસાર-ભાવનગર

123(1)

 

     ડુંગરા જ્યાં થંભી જાય છે ત્યાંથી કચ્છ-સિંધ વચ્ચેનું કારમું રણ ધરતીનો કબજો લ્યે છે. એને ખાવડાવાળું રણ કહે છે. એ રણે ઊંટોની વણજાર ગાયબ કરી છે. પોઠ્યો ને પોઠ્યો એ રણના પેટમાં સમાઇ ગઇ છે. જીવતાં માનવીઓને એ વેરાને પોતાના જઠરમાં ઉતાર્યાં છે. તાપ, વંટોળિયા અને ઝાંઝવાં એ રણમાં કાળનૃત્ય કરે છે. પવન વાય છે, અને મોટા અસુરો-શા વંટોળ એ રણની છાતીમાંથી હૂહૂકાર કરતા ઊઠે છે, ગાઉઓના ગાઉ ત્યાં નિર્જળા ને ખારા પડ્યા છે. ઠાઠ, થર, સિંધ અને પારકર જવાનો ધોરીમારગ એ રણને ફોસલાવતો, પટાવતો ચાલ્યો જાય છે.

     ‘મારું   થાનક   આંહી જ હોય’ એવું વિચારીને મેકરણે ત્યાં એક જગ્યા ગોતી. વસેલી દુનિયાનું છેલ્લું ગામ ધ્રંગ-લોડાઇ. ત્યાં મેકરણે ઝૂંપડી વાળી અને ધૂણો ચેતાવ્યો.

પરોઢ થાય છે ને હમેશ એ ઝૂંપડીએ કોઈ પોચો પગરવ સંભળાય છે.

     “લાલારામ ! મોતીરામ ! વેળા થઇ ગઇ કે ?” એમ જવાબ દેતો જોગી મેકરણ ઝૂંપડીનું બારણું ઉઘાડે છે.

     ઝૂંપડીને આંગણે ઊભનારા એ લાલારામ ને મોતીરામ મનુષ્યો નહોતા. મનુષ્યોથી કંઇક વિશેષ હતા – એક ગધેડો ને એક કૂતરો હતા.

     મેકરણ સાધુ એ ગધેડાને માથે છાલકું મૂકતા અને છાલકાનાં બેઉ ખાનાંમાં અક્કેક પાણી ભરેલ માટલું ગોઠવતાં ગોઠવતાં એ ગધેડા લાલારામના ગુણ ગાતા :

       લાખિયો મુજો લખણે જેડો હુંદો ભાયા જેડો ભા !

બ કાં ચા લખ ધોરે ફગાયાં લાલિયા, તોજી પૂછડી મથા.

    “લાલિયા, મારા ભાઇ જેવા ભાઇ ! લખવા જેવું તો તારું   ચરિત્ર છે. અરે લાલિયા, તારી તો એક પૂંછડી માથે પણ હું બે-ચાર લાખ માનવીને ઘોળ્યાં કરી ફેંકી દઉં ; તુચ્છ ગણું. તારા જેવા ગુણો મને કયા માનવીમાં જડશે ?”

     “અરે મોતિયા !” સાધુ પોતાના પડખામાં પેસીને હાથ ચાટનારા કૂતરાને કહેતા : “તને હું ભૂલી ગયો છું એમ તેં માન્યું ? લે, આ તારા નામની સાખી :        

           મોતિયો કુતો પ્રેમજો ને ડેરી વીંધી હીરજી,

           જીયાં મન પોંચે ઇંયાં લે જાય.

     “જાવ ભાઇ ! મારા સાચા બે ટેલવાઓ ! ઊપડો હવે,”

     ગધેડો ને કૂતરો રણની દિશામાં ચાલી નીકળતા. ગધેડો પર લદાયેલ બન્ને માટલાં ઉપર એક પાણીનું ડબલું મૂકવામાં આવતું અને પાછળથી મેકરણ સાધુ સાદ કરતા :    

‘’ મોતિયા, જોજે હો,જે કોઇ જળ પીવે ,તે ઊંચે થી પીવે,. ડબલું મોઢે ન માંડે હો ! હિંદુ,મુસલમીન કે ઢેડભંગી, કોઇ કોઇ નો જીવ ન દુભાવાય’’.

         લોકો કહેતા કે બાવો ચક્કર છે.પણ લાલિયો ને મોતિયો મેકરણના મન ની વાત પામી જતા. વાણી નાં ભેદ જનાવરોને સુગમ છે.જનાવરો હૈયાના બોલ ઝીલે છે. ધીકતા સુરજ ની હેઠળ એ રણ નાં ઊંડાણ માં મૂસાફરો ને આ બે પ્રાણી ઓ મળી જતા. ડબલું ભરી ને મુસાફરો પાણી પીતાં.ડબલું કોઇ મોઢું માંડતું તો મોતિયો કૂતરો એનું કપડું ખેંચી ને સાન કરતો કે ગુરુ એ બોટવાની ના પાડી છે !

         ચારપગું આ પાણી –પરબ ચારે પહોર રણ માં ભમતું.ઝાંઝવા ની માયાવી નદીઓ માં પાણી માટે ફાંફાં મારતા એકલદોકલ વટેમાર્ગુ ની પણ મોતિયા ને ગંધ આવતી . મોતિયો ‘ડાઉ ડાઉ’ ના લાંબાં અવાજ કરતો; લાલિયો મોતિયા ની પછવાડે પછવાડે પગલાં માંડતો . અનેક માર્ગ ભુલ્યાંના કંઠે આવેલા પ્રાણ લાલિયા-મોતિયા ની વહાર વડે પાછા વળતા.

         પાણી ખૂટતું ત્યારે બેઉ પશુ પાછાં વળતાં ઝુંપડી એ ઊભેલો જોગી એ બેઉ ને લાડ કરવા તૈયાર હતો. રણ કાંઠાનાંને પહાડ ગાળા નાં ગામડામાંથી કાવડ ફેરવી ભીખી આણેલા રોટી નાં ટુકડા માંથી પહેલા બે ભાગ લાલિયા મોતિયા નાં જ નીકળતા.

         દિવસો નાં દિવસ મેકરણ ખારાં રણ ખૂંદ્યાં હશે. પાણી ની મટકી માથા પર ઉઠાવી ઉઠાવી ને ફેરવી હશે. તે પછી જ આ બે પશુ ઓ પાળ્યા હશે. ને બેઉ ને રણનાં કડા-કેડી ઓ માં પલોટ્યાં હશે.

           રાહદારી રસ્તા ને કાંઠે ઊભેલું મેકરણ નું થાનક દિનપ્રતિદિન જાણીતું થયું . રણમાં મેકરણે સરાઇ વસાવી દીધી .મુસાફરખાનું બાંધ્યું મેકરણે . જાતલ અને આવતલ મુસાફરોની ત્યાં ઠઠ લાગતી ગઇ,તેમ તેમ મેકરણનાં ખભાં કાવડ ફેરવી ફેરવી ને ફટવા લાગ્યાં. વધુ વધુ ગામ માગવાની ફરજ પડી.

રોટી ની એણે કદી કોઇને નાં ન કહી. રોટી આપવાની એને કચ્છી ઓ એ પણ ના ન પાડી.

ણ ના ન પાડી.

Advertisements
વિશે

I am young man of 77+ years

Tagged with:
Posted in miscellenous

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

w

Connecting to %s

વાચકગણ
  • 300,741 hits

Enter your email address to subscribe to this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 285 other followers

તાજા લેખો
તારીખીયું
જુલાઇ 2014
સોમ મંગળ બુધ ગુરુ F શનિ રવિ
« જૂન   ઓગસ્ટ »
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031  
સંગ્રહ
ઓનલાઈન મિત્રો
%d bloggers like this: