ઉસૂલ ઔર આદમી //શાહનવાઝખાં

 

 

 

 

 

ઉસૂલ ઔર આદમી //શાહનવાઝખાં 9331mahatma-gandhi-posters

[મિલાપની વાચનયાત્રા:1956/સંપાદક:મહેન્દ્ર મેઘાણી/પાનું:9થી 11]

[પ્રકાશક: ગોપાલ મેઘાણી, લોકમિલાપ.પો.બો.23 (સરદારનગર) , ભાવનગર 364001 ફોન: (0278) 2566402]

 

            મહાત્માજી  હિન્દુસ્તાનકી સિયાસતમેં નુમાયાં તૌર પર સબસે પહલે સન 1920મેં આયે. મહાત્માજી મન્જરે આમ પર એક નયા હથિયાર લેકર આયે.

           સન 1920સે લેકર હિન્દુસ્તાનકે આઝાદ હોને તક મહાત્માજી હિન્દુસ્તાનકી સિયાસત પર બરાબર છાયે રહે. કદમ બ કદમ મહાત્માજીને હિન્દુસ્તાનિયોં કે દિલોંસે સબસે પહલે જેલોંકા  ખૌફ, ફિર અપની જાયદાદેં ખોનેકા ખૌફ નિકાલા ઔર આખિરકાર સન 1942મેં ઉન્હોંને ઈન્તહાઈ ઈનકલાબી નારે ‘કરો યા મરો’  કો લગાકર હિન્દુસ્તાનિયોં કે દિલોંસે મૌતકા ખૌફ ભી નિકાલ દિયા. ઈસકા એક હી નતીજા હો સકતા થા કિ દુનિયાકી સબસે બડી સામ્રાજી તાકત સલતનતે બરતાનિયાને મહાત્માજીકે સામને હથિયાર ડાલ દિયે, ઔર વે અપની ખુશીસે હમારે મુલ્કકો છોડકર ચલે ગયે.

           હિન્દુસ્તાનકે બાહર જો જંગે આઝાદી નેતાજી સુભાષચન્દ્ર બોઝકી રહનુમાઈ મેં લડી ગઈ, ઉસમેં મૈં ભી એક મામૂલી સા સિપાહી થા.હમને હથિયારબન્દ હો કર અંગ્રેજી ફૌજોંકા મુકાબલા મૈદાને જંગમેં કિયા થા. હમ લોગ લડાઈ કે મૈદાનમેં અપને મકસદમેં કામયાબ ન હુએ, ઔર આખિરમેં મહાત્માજીકા હી સત્યાગ્રહકા હથિયાર કામયાબ હુઆ.

            મૈં બચપન હી સે એક ફૌજી માહૌલ(વાતાવરણ) મેં પલા હૂં. મુઝે મહાત્માજીકે અહિંસાકે અસૂલસે ઈત્તિફાક નહીં થા. મૈં દર હકીકત ઈસકો કભી સમઝા ભી નહીં થા. લાલ કીલેસે રિહા હોને કે બાદ મુઝે કરીબન ડેઢ બરસ મહાત્માજીકી ખિદમતમેં રહ કર કામ કરનેકા મૌકા મિલા. મૈંને ઉનકો બહુત હી કરીબસે દેખા ઔર ઉનકે અદમ તશદ્ દુદ  યા અહિંસાકે ઉસૂલ કો સમઝનેકી કોશિષ કી. મૈંને દેખા કિ મહાત્માજી અપની જિંદગીકા હર કદમ સત્ય ઔર અહિંસાકે ઉસૂલ કે તહત (અંતર્ગત) ઉઠાતે થે. વહ યહ બાત બડી ઈમાનદારીસે માનતે થે કિ કિસી નેક ચીજકો હાસિલ કરનેકે લિયે જો જરાય(ઉપાય) ઈસ્તેમાલ કિયે જાયેં, વહ ભી નેક ઔર સાફ હોને ચાહિયેં.

           અપને ઉસૂલકો કાયમ રખનેકે લિયે વહ દુનિયાકે બડે-બડે ખતરા કા સામના કરના એક મામૂલી સા ખેલ સમઝતે થે. જહાં કહીં ભી જુલ્મ ઔર તશદ્ દુદ હોતા થા, ઉસક મુકાબલા કરનેકે લિયે વહ બિલકુલ બેખૌફ ઔર નીડર હોકર ઉસકે દરમિયાન કૂદ પડતે થી. નવાખલીમેં જહાં ઈન્તહાઈ મજાલિમ(અત્યાચાર) હુએ થે વહાં મહાત્માજી નંગે પાંવ ગાંવ-ગાંવકા દૌરા કર રહે થે. જહાં ભી જાતે થી, બરબરી (જંગાલિયત) કે નજારે દિખાઈ દેતે થે. જલે હુએ ગાંવ ઔર સહમે હુએ લોગ, જિનકા સબ કુછ લુટ ચુકા થા, મિલતે થે. ઉનકે ચેહરોંસે સાફ જાહિર હોતા થાકિ ઉન લોગોંકો અપના મુસતકબિલ(ભવિષ્ય) બિલકુલ તારીક નજર આ રહા હૈ. લેકિન જ્યોં હી ઉનકી નજરે મહાત્માજી કે ચેહરે પર પડતીથી ઉનમેં ફૌરન એક તબદીલી આતી થી, ઔર વહી ગમગીન ઔર મુરઝાયે હુએ ચેહરે યકાયક મુસ્કરાહટસે ખિલ જાતે થે. વહ બેઅખ્તિયાર યહ કહ ઊઠતે થે કિ અબ બાપુ આ ગયા હૈ, અબ કુછ નહીં હોગા. ઉનમેં ખુદ એતમાદી (આત્મનિર્ભરતા) કા જજબા જાગ ઊઠતા થા. યહી હાલત મૈંને બિહાર મેં દેખી, ઔર મેરા ખ્યાલ હૈ કિ અગર ભારીસે ભારી ફૌજેં ઉન લોગોંકી હિફાજતકે લિયે ભેજી જાતી, તબ ભી અપને આપકો ઈતના મહફૂજ ન માનતે, જિતના કિ વે મહાત્માજીકી મૌજૂદગીમેં મહસૂસ કરતે થે.

           મંને બારહા(પ્રાય:)  સોચા હૈ કિ આખિર વહ ક્યા તાકત થી ઈસ જઈફ ઈન્સાનમેં જો દૂસરોંકા સહારા લેકર ચલતા હૈ, જિસકી વજહસે મજલૂમ ઔર ડરે હુયે લોગોંમેં યકાયક બહાદુરીકા જજબા પૈદા હો જાતા હૈ. વહ ક્યા તાક્ત થી જિસકે જોરસે યહ જઈફ ઈન્સાન જાલિમોં કે લશકરેંમેં અકેલા કૂદ કર બારહા ઉનકો શિકસ્ત દે દેતા થા. યકીનન વહ મહાત્માજીકી ઈખ્લાકી તાકત, સચ ઔર અહિંસાકી તાક્ત થી જિસકે સામને બુરાઈ, જુલ્મ ઔર તશદ્ દુદ કભી ભી મુકાબલેમેં ખડે નહીં રહ સકતે થે. વહ જહાં ભી જાતે, લોગોંકો બહાદુરીકા સબક દેતે થે—ઈન્તહાઈ બહાદુરી જો લોગોંકે દિલોં સે મૌતકા ડર નિકાલ દેતીથી ઔર ઈન્હેં જુલ્મ ઔર તશદ્ દુદ કા બહાદુરીસે મુકાબલા કરને કે લિયે આમદા(વિવશ) કર દેતી થી. મૈંને લડાઈ કે મૈદાનમેં સિપાહિયોંકી બહાદુરીકે બહુતસે કારનામેં દેખે હૈં, લેકિન યહ બહાદુરી  જો મહાત્માજી લોગોંકો સિખાતે થી વહ ઔર હી તરહ કી બહાદુરી થી –એક ઠંડી કિસ્મકી બહાદુરી—જિસમેં વહ લોગોંકો સિખાતે થે કિ જુલ્મ ઔર તશદ્ દુદકા મુકાબલા કરતે હુયે અપની જાનેં દે દો, લેકિન કિસી દુસરેકી જાન લેનેકી કોશિશ ન કરો. યહ સબસે ઊંચી કિસ્મકી બહાદુરી હૈ.

           સચ ઔર અહિંસા મહાત્માજીકા એક બુનિયાદી ઉસૂલ થા, જિસ ઉસૂલકી ખાતિર વહ અપની જાન કો કુરબાન કર દેના ભી એક મામુલી બાત સમઝતે થી. મુઝે જનવરી 1948કે દિન અચ્છી  તરહ યાદ હૈ જબ કી ઉન્હોંને દેહલીમેં જુલ્મ ઔર તશદ્ દુદ કો રોકને કે લિયે આખિરી બાર મરણબ્રત રખા. બ્રતકી પહલી શામકોં મૈં ઔર દૂસરે ચંદ સાથી રાતકે વક્ત ઉનકે પાસ પહુંચે. ઉસ દિન બાપુ બહુત હી ખુશ નજર આ રહે થે. હંસ કર કહને લગે: આજ મૈં બહુત ખુશ હૂં, ક્યોંકી મૈં આજ જુલ્મ ઔર તશદ્ દુદકે ખિલાફ લડ રહા હૂં; ખામોશ નહીં બૈઠા હૂં.

           બ્રતકે ચૌથે દિન ઉનકી હાલત બહુત હી જ્યાદા બિગડ ગયી. ડાકટર બી.સી. રાયને ઉનકા મુઆઈના કિયા ઔર કહા કી અગર બારહ ઘન્ટેકે અંદર મહાત્મા અપના બ્રત નહીં ખોલેંગે તો ઉનકી જાન સખ્ત ખતરેમેં પડ જાયગી. સબ લોગ ઘબરા ગયે ઔર સબને યહ કોશિશ કી કિ મહાત્માજી બ્રતકો તોડ દેં. ઉન્હોંને મહાત્માજીકો તરહ-તરહકી બાતેં સુનાઈ.

           શામકો મહાત્માજીને મુઝે બુલાયા ઔર કહા: “શાહનવાઝ ! તુમ નેતાજીકે સિપાહી હો, ઔર તુમને મેરે સાથ એક બરસસે જ્યાદા કામ કિયા હૈ; તુમ મુઝકો ધોકા મત દેના. તુમ સચ બતાઓ કિ ક્યા દેહલીમેં જુલ્મ ઔર તશદ્ દુદ ખત્મ હો ગયે હૈં? ” મૈંને જવાબ દિયા કિ, “નહીં, અભી ભી બહાર ખડે હુએ લોગ નારે લગા રહે હૈં કિ   ગાંધી કો મરને દો.”જબ મૈંને યહ બાત કહી, તો મહાત્માજી કે ચેહરે પર રૌનક આ ગઈ. કિતને ખૂબસૂરત થે વહ અલફાઝ (શબ્દ) જો ઉન્હોંને ઉસ વક્ત કહે! જિંદગીભર વહી અલફાઝ મેરે કાનોમેં ગૂંજતે રહેંગે, ઉન્હોંને કહા: “અગર ગાંધીકા ઉસૂલ મર જાયે, તો સમઝો કિ ગાંધી જિન્દા હી મર ગયા હૈ; લેકિન અગર ગાંધી મર જાયે ઔર ગાંધીકા ઉસૂલ જિન્દા હૈ તો સમઝો કિ ગાંધી હંમેશા જે લિયે  જિન્દા હૈ.”             

 

 

 

 

Advertisements
વિશે

I am young man of 73+ years

Tagged with:
Posted in miscellenous
2 comments on “ઉસૂલ ઔર આદમી //શાહનવાઝખાં
  1. Vasantbhai કહે છે:

    ઉસૂલ ઔર આદમી tough my heart

  2. Saralhindi કહે છે:

    Very Good,
    Urdu writers may challenge Hindi media by writing articles in India’s simplest nukta and shirorekha free Gujanagari script.

    We all know that India needs simple script .

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s

વાચકગણ
  • 248,863 hits

Enter your email address to subscribe to this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 288 other followers

તારીખીયું
માર્ચ 2014
સોમ મંગળ બુધ ગુરુ F શનિ રવિ
« ફેબ્રુવારી   એપ્રિલ »
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31  
સંગ્રહ
ઓનલાઈન મિત્રો
%d bloggers like this: