EK J DE CHINGAREE

BHAJANYOG/SAMPADAK:SURESH DALAL/PAGE:253

 

એક જ દે ચિનગારી

હરિહર ભટ્ટ(1/5/1895 થી 10/3/1978)

-એક જ દે ચિનગારી મહાનલ !

         એક જ દે ચિનગારી.    ધ્રુવ….

ચકમક લોઢું ઘસતાં ઘસતાં

        ખરચી જિંદગી સારી,

જામગરીમાં તણખો ન પડ્યો ,

       ન ફળી મહેનત મારી………….1

ચાંદો સળગ્યો,સૂરજ સળગ્યો,

       સળગી આભ-અટારી;

ન સળગી એક સગડી મારી,

      વાત વિપતની ભારી…………..2

ઠંડીમાં મુજ કાયા થથરે,

     ખૂટી ધીરજ મારી;

વિશ્વાનલ હું અધિક ન માગું,

       માગું એક ચિનગારી………..3

હરિહર ભટ્ટ જાણે કે વન પોએટ્રી પોએટ છે. એમનું આ કાવ્ય એટલું પ્રસિધ્ધ છે કે ગાંધીજીએ એની ‘આશ્રમ ભજનાવલિ’ માં પણ સમાવેશ કર્યો છે.કવિએ ઇશ્વરની કલ્પના મહાનલ તરીકે, મહાઅગ્નિ તરીકે કરી છે.સવારના જાગીએ છીએ ત્યારે આપણે સૂર્યનારાયણને નમસ્કાર કરીએ છીએ.આ સૂર્યનારાયણ જ આપણા સત્યનારાયણ. ગાંધીજી તો કહેતા કે સત્ય એ જ પરમેશ્વર.આપણા જીવનમાં ભેજ ઘણો છે. આપણને જે જોઇએ છે તે સૂર્યનું તેજ.શિયાળાનો સૂર્ય આપણને હૂંફ આપે અને ઉનાળાનો સૂર્ય આપણને દઝાડે.પણ અહીં પળેપળે પલટાતી મોસમની વાત નથી. કવિ પ્રાર્થનામાં અઢળક કશું જ માગતા નથી. મહાનલ પાસેથી કેવળ એક ચિનગારી માગે છે.ઇશ્વર પાસે માગવું એ માણસનો અધિકાર છે અને આપવું કે ન આપવું એ ઇશ્વરની અધિકારભરી જવાબદારી છે. સુંદરમે તો એક પ્રાર્થનામાં ગાયું:

જીવન જ્યોત જગાવો

પ્રભુ હે, જીવન જ્યોત જગાવો.

અગ્નિ હૂંફ આપે છે.ભેજને સૂકવી દે છે.એવું નથી કે માગનારે કોઇ પુરુષાર્થ નથી કર્યો.માણસ ગમે એટલો પુરુષાર્થ કરે પણ એ પુરુષાર્થમાં ઇશ્વરની કૃપા ભળે તો એને કર્મયોગ કહેવાય. બાકી બીજું બધું રોજીરોટીનું કામ ગણાય.આ અગ્નિ માટે માણસથી થાય એટલું બધું જ એણે કર્યું છે. આખી જિંદગી ચકમક લોઢું ઘસતાંઘસતાં ખર્ચાઇ ગઇ.આપણો કેટલો બધો સમય મૂળ વસ્તુ પ્રાપ્ત કરવા માટે જતો હોય છે અને ઘણી વાર આપણને ફળરૂપે નિષ્ફળતા જ મળે છે.ચિનગારીની ઝંખના હતી અને એકાદ તણખો પણ ન મળે.મહેનત બધી નકામી ગઇ.માણસને મહેનત કર્યા પછી જ માગવાનો અધિકાર છે. જે માણસ  મહેનત પછી માગે છે એ માણસ માગણ ન કહેવાય,પણ કાંઇ પણ કર્યા વિના જે માણસ માગતો હોય છે કે લૂંટફાટ કરતો હોય છે એ માત્ર માગણ નથી પણ રાવણની મનોદશા ભોગવતો આસુરી જીવ છે.

કાર્ય કર્યા જ કરું છું.કશું જ વળતું નથી. બહાર જોઉં છું તો બધું દેખાય છે અને ભીતરથી દાઝું છું.આકાશમાં ચંદ્ર સળગે છે.સૂરજ સળગે છે. આખી આભ-અટારી પ્રકાશથી દૈદીપ્યમાન થઇ જાય છે.મારી તો એક સગડી સળગે એટલી ચિનગારી મળે તો મારે મન તો ભયોભયો .મારી વિપત્તિ જ આ છે.હું  જે માગુંછું તે મળતું નથી. હવે હું થાક્યો છું. ઠંડીમાં કાયા થથરે છે.હૂંફ આપનારું કોઇ સત્ત્વ કે તત્ત્વ નથી.મારી ધીરજ ખૂટી ગઇ છે એટલે ફરી ફરીને એક વ્યક્તિ તરીકે વિશ્વાનલ પાસે એક ચિનગારી જ માગીશ, જે આપણા ચૈતન્યને જાગ્રત કરે. સત્ , ચિત ને આનંદ આપે એ ચિનગારી જ કહેવાય.  

કવિ સુંદરમે એક કાવ્ય લખ્યું છે એના અંતરા સાથે આપણે વાતને સમેટીએ,

એક પાંદડી આપો

આખું ફૂલ નહીં માગું

 

એક પાંદડી આપો રે મારા રાજ

આખી રે વસંત મારી એ રહી.

 

 

વિશે

I am young man of 77+ years

Posted in ભજન

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

Connecting to %s

વાચકગણ
  • 535,836 hits

Enter your email address to subscribe to this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 275 other followers

તારીખીયું
માર્ચ 2010
સોમ મંગળ બુધ ગુરુ F શનિ રવિ
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031  
સંગ્રહ
ઓનલાઈન મિત્રો
%d bloggers like this: