એક મર્મસ્પર્શી મુલાકાત

 

A.ANAND PRASAD

અખંડ આનંદપ્રસાદી  (માર્ચ, 2018)/પાનું35

 એક મર્મસ્પર્શી મુલાકાત

અરૂણના શહીદ થયા બાદ એના પિતા મદનલાલ ક્ષેત્રપાલને અવારનવાર સમાચાર મળતાં કે એક પાકિસ્તાની ઉચ્ચાધિકારીએમનો સંપર્ક  કરવા માગે છે . પણ ત્રણ દશક વીતી ગયા તોય  તેઓ મદનલાલનો સંપર્ક શાધી ન શક્યા.

2001માં 81 વર્ષની ઉંમરે બ્રિગેડિયર ક્ષેત્રપાલને એકવાર પોતાને જન્મભૂમિ, સરગોધા(જે હવે પાકિસ્તાનમાં છે) જવું હતું. એમને પાકિસ્તાન જવાનો વિઝા મળ્યો. લાહોરમાં રહેતા બ્રિગેડિયર ખ્વાજા મહંમદ નાસિરને ખબર પડી એટલે એમણે પાકિસ્તાની સરકારની રજા લઈને તેઓ તેમના અતિથિ તરીકે રહે એમ નક્કી કરવામાં આવ્યું . બ્રિગેડિયર ક્ષેત્રપાલને ખબર ન હતી કે તેઓ 1971ના યુદ્ધમાં 13 લાંસર્સના કેપ્ટન હતા, નાસિરે એમનું ભાવભીનું સ્વાગત કર્યું અને બહુ આદર સન્માનથી રાખ્યા. આ બંને બ્રિગેડિયરો અખંડ ભારતની સેનામાં સાથે હતા અને બંને વચ્ચે સારી મિત્રતા હતી. પણ ભાગલા પછી નાસિર પાકિસ્તાન ગયા અને ત્યાંની સેનામાં ભર્તી થયા. ક્ષેત્રપાલ ભારત આવ્યા અને ભારતીય સેનામાં જોડાયા એટલે  એમનો સંપર્ક તૂટી ગયો.

જે દિવસે બ્રિગેડિયર ક્ષેત્રપાલ પાછા જવાના હતા તે દિવસે નાસિરે ક્ષેત્રપાલનો હાથ પકડી આંસુભીના હ્રદયે માફી માંગી, “તમારો દીકરો રાષ્ટ્રનો સાચો હીરો નીકળ્યો. આટલી નાની ઉંમરમાં તે શૌર્ય અને નીડરતાથી લડ્યો. અને રાષ્ટ્રે એની કદર કરી ‘પરમવીર ચક્ર’ નું પદક આપીને તેનું સન્માન કર્યું. હુસાચા હ્રદયથી સલામ કરૂં છું . આ યુદ્ધ એટલું ભયંકર હતું અને બન્ને દેશોના સૈનિકો શહીદ થયા ઉપરાંત બીજી કેટલી ખુવરી થઈ એ યાદ કરતાં મારું સેનાનીનું હ્રદય પણ દ્રવી જાય છે. છેલ્લા દિવસન યુદ્ધમાં બીજા બધા જ હટી ગયા હતા, ફક્ત હું અને અરુણ જ આમને સામને ટેંકમાં હત. મને ખબર ન હતી કેએ તમારો દીકરો છે. અમે બંને એ એકસાથે જ ગોળા ફેંક્યા પણ કમનશીબે મારો ગોળો એને વાગી ગયો અને હુ6 બચી ગયો હવે મને ખબર પડી કે આવો નીડર અને સાહસિક કેમ બન્યો. અરૂણ તમારો સુપુત્ર હતો એટલે તમન પણ હું લાખ લાખ સલામ કરું છું. “ એમ કહીને એ ક્ષેત્રપાલને ભેટી પડ્યા. કેવું હ્રદયસ્પર્શી દ્રશ્ય હશે એ ! એક વખતના ભાગલા પહેલાં ના મિત્રો વર્ષો પછી મળ્યા અને અજાણતાં એના પુત્રનો જાન લેધો, એની સાચ્ચા હ્ર દય થી માફી માગી.

Advertisements
Posted in miscellenous

પરથમ પરનામ મારા…….//રામનારાયણ વિશ્વનાથ પાઠક

PARTHAM PARANAAM….//

પરથમ પરનામ મારા…….

રામનારાયણ વિશ્વનાથ પાઠક

 

પરથમ પરનામ મારા,

માતાજીને  કહેજો રે,

માન્યું જેણે માટીને રતનજી;

ભૂખ્યાં રહૈ જમાડ્યા અમને,

એવા કાયાના કીધલાં જતનજી.

બીજા પરણામ મારા,

પિતાજીને કહેજો રે,

ઘરથી બતાવી જેણે શેરીજી;

બોલી બોલાવ્યા અમને,

દોરી હલાવ્યા ચૌટે,

ડુંગરે દેખાડી ઊંચે દેરીજી.

ત્રીજા પરણામ મારા,

ગુરુજીને કહેજો રે,

જડ્યાં કે ન જડ્યાં

તોયે સાચા જી;

એકનેય કહેજો

એવા સૌને  ય કહેજો,

જે જે અગમ નિગમની

બોલ્યા વાચાજી.

ચોથા પરણામ મારા,

ભેરુઓને કહેજો રે

જેની સાથે ખેલ્યા જગમાં ખેલ જી;

ખાલીમાં રંગ પૂર્યા, જંગમાં સાથ પૂર્યા;

હસાવી ધોવરાવ્યા અમારા મેલ જી.

પાંચમાં પરણામ મારા,

વેરીડાને કહેજો રે,

પાટુએ ઊઘાડ્યા અંતર દ્વારજી;

અજાણ્યા દેખાડ્યા અમને,

ઘેરા ઉલેચાવ્યા જેણે;

ઊંડા ઊંડા આતમના અંધારજી,

છઠ્ઠા પરણામ મારા

જીવનસાથીને કહેજો રે,

સંસાર તાપે દીધી છાંય જી;

પરણામ વધારે પડે,

પરણામ ઓછય પડે

આતમની કહેજો એક સાંઈ જી;

સાતમા પરણામ, ઓલ્યા મહાત્માને કહેજો રે,

ઢોરના કીધાં જેણે મનેખજી;

હરવા ફરવાના જેણે

મારગ ઊઘાડ્યા રૂડા,

હારોહાર મારી ઊંડી મેખજી.

છેલ્લા પરણામ અમારા,

જગતને કહેજો જેણે,

આલ્યું સરવસ્સજી;

આલ્યું ને આલશે ને

પાળ્યા ને પાળશે,

જ્યારે

ફરી અહીં ઊતરશે

અમારો હંસજી.

**************************************

 

 

 

Posted in miscellenous

ભજન

ભજન

ભજમન રામ-ચરણ સુખદાયી

જિહિ ચરનન સે નિકસી સુર-સરી

સંકર જટા સમાઈ; જટાસંકરી

નામ પર્યો હૈ, ત્રિભુવન તારન આઈ

ભજમન રામ-ચરણ સુખદાયી

 

જિહિ ચરનન કી ચરણ-પાદુકા

ભરત રહ્યો લવ લાઈ

સોઈ ચરણ કેવટ ધોઈ લીને

તબ હરિ નાવ ચઢાઈ

ભજમન રામ-ચરણ સુખદાયી

સોઈ ચરણ સંતન જન સેવત

સદા રહત સુખદાઈ

સોઈ ચરણ ગૌતમ—ઋષિ –નારી

પરસિ પરમ-પદ પાઈ

ભજમન રામ-ચરણ સુખદાયી

દંડક –વન પ્રભુ પાવન કીન્હો

ઋષિયન ત્રાસ મિટાઈ

સોઈ પ્રભુ ત્રિલોક કે સ્વામી

કનક-મૃગા સંગ ધાઈ

ભજમન રામ-ચરણ સુખદાયી

કપિ સુગ્રીવ બંધુ ભય વ્યાકુલ

તિન જય—છત્ર ધરાઈ

રિપુકો અનુજ બિભીષણ નિસચર

પરસત લંકા પાઈ

ભજમન રામ-ચરણ સુખદાયી

સિવ-સનકાદિક અરુ બ્રહ્માદિક

શેષ સહસ્ત્ર મુખ ગાઈ

તુલસીદાસ મરુત—સુતકી પ્રભુ

નિજ મુખ કરત બઢાઈ

ભજમન રામ-ચરણ સુખદાયી

–તુલસીદાસ

**********************************************************

Posted in miscellenous

લ્હાણી/નિર્ઝરી મહેતા

A.A.FEB17

લ્હાણી/નિર્ઝરી મહેતા

અખંડ આનંદ ફેબ્રુઆરી,2017/પાનું: 13

રવિવારની

તો

મજા ભારેની !

આવે છાપાં ચચ્ચાર

’દિ આખ્ખો કરી પૂર્તિઓ ઊલટસૂલટ

આખર’દિ ઢળ્યેનજર તળે

ફરે કોલમ ‘ભાવિના ભેદની !

આજ માનવું –કાલ ન યે માનવું !

લો જી, મરજી મારી, મનમાની મારી !

આવતીકાલને ફણગવા

કશાક ને કશાકનો વણપરો

મનપોરો

જોવે….ને ભઈ મારા !

ચાલો ત્યારે, સમાચર ભેળી માણતાં

મહેરબાની

મનપરાની કોલમની

ટુ   ઈન વનની–

આવો, સંભળાવી લઈએ

શોધી શોધીને એકબીજાને

નસીબની બલિહારી !

કાલ સવારે

છાપું થઈ જાય ‘ડેડ….’

તે પહેલાં

ચાલો, કરી લઈએ લ્હાણી

એકબીજાને એકબીજાના

‘ફીલગુડ’ ફેક્ટરની !

*************************

બી-ટાવર શિખર કોમ્પ્લેક્ષ, નક્ષત્રની પાછળ, અરુણાચલ ચાર રસ્તા, સુભાનપુરા,

વડોદરા—390023

———————————————————–

Posted in miscellenous

   સંગમ //બાલમુકુન્દ દવે 1

 

SANGAM

સંગમ //બાલમુકુન્દ દવે

1

સખી, આપણો તે કેવો સહજ સંગમ  !

ઊડતાં ઊડતાં વડલા-ડાળે,

આવી મળે જેમ કોઈ વિહંગમ—

એમ મળ્યાં ઉર બે અણજાણ;

વાર ન લાગી વહાલને જાગતાં:

જુગજુગની જાણે પૂરવપિછાણ  !

પાંખને ગૂંથી પાંખમાં ભેળી,

રાગની પ્યાલી રાગમાં રેડી,

આપણે ગીતને બંસરી છેડી,

રોજ પ્રભાતે ઊડતાં આઘાં,

સાંજરે વીણી વળતાં પાછાં:

તરણાં, પીછાં, રેશમી ધાગા;

શોધી ઘટાળી ઊંચેરી ડાળો,

મશરૂથી યે સાવ સુંવાળો

આપણે જતને રચિયો માળો.

એકમેકમાં જેમ ગૂંથાઈ

વડલાની વડવાઈ, રૂપાળી

તેજ-અંધારની રચતી જાળી,

રોજિંદી ઘટમાળમાં તેવાં

હૂંફભર્યા સહવાસથી કેવાં

આપણાં યે સખી, દોય ગૂંથાયાં !

અંતર પ્રેમને તંત બંધાયાં !

ઋતુઋતુના વાયરા જોયા,

ભવના જોયા તડકા-છાંયા;

ભાગ્યને ચાકડે ઘૂમતાં ઘૂમતાં

જિંદગીના કેવા ઘાટ ઘડાયા !

આપણે એમાં સાવ નિરંજન,

સુખને, દુખને ભોગવે કાયા;

જે જે, સખી દીનાનાથે દીધું

આપણે તે સંતોષથી પીધું;

સંગ માણી ભગવાનની માયા !

2

જોને, સખી જગવડલા હેઠે

ઋણસંબંધે આવી ચડેલો

કેવો મળ્યો ભાતભતનો મેળો !

કોક ખૂણે સંસારિયાં ઋણી:

કોક ખૂણ્ર અવધૂતની ધૂણી !

કોક પસંદ કરે સથવારો :

કોક વળી નિ:સંગ જનારો !

ભોર ભઈ તોય ઘોરતો ગાફલ:

કોક સચેત અખંડ જ જાગે !

કોક ઉતારી બોજની ભારી,

ખાઈ પોરો પલ ચાલવા લાગે !

અમલકસૂંબા ઘોળતી પેલી

જામતી રાતે જામતી ડેલી;

કરમી, ધરમી, મરમી વચ્ચે

ગ્યાનની કેવી ગોઠ મચેલી !

ઢળતી ઘેઘૂર છાંયડી હેઠી

ભજનિકોની મંડળી બેઠી;

ઉરને સૂરના સ્નેહથી ઊંજે,

ઘેરો ઘેરો રામસાગર ગુંજે !

3

વગડાના સૂનકારને માથે

તડકો કેવો ઝાપટાં ઝીંકે !

આવી જાણે પ્રલ્લેકાળની વેળા:

જીવ ચરાચર કંપતા બીકે !

તો ય જોને પેલું ધણ રે ધ્યાની:

નિજાનંદે જાણે ડોલતો જ્ઞાની !

હોલા ભગતને ધૂન શી લાગી !

તૂહી તૂહી કેવો ગાય વેરાગી !

ચોખૂણિયા પેલી ચોતરી વચ્ચે

કોક અનામી સતીમાની દેરી;

પાસે ઊભો પેલો પાળિયો ખંડિત

શૌર્યકથાઓનાં ફૂલડાં વેરી.

એક કોરે પેલી પરબવાળી

તરસ્યા કંઠની આરત જાણી,

કોરી માટીની મટકી માંહી

સંચકી બેઠી શીતલ પાણી.

મટકીનું પીને ઘૂંટડો પાણી,

ભવનો મેળો ભાવથી માણી

આપણે યે વિશરામ કરી ઘડી

ઊડશું મારગ કાપતાં આગે:

થોભશું  ક્યાંક જરી પથમાં વળી

પાંખને થાક જ્યહીં, સખી, લાગે.

આંખ ભરી ફરી નીરખી લેશું,

આપણે સંગ જે યાતરા ખેડી;

પાંખમાં વેગ ભરી નવલા, ફરી

કાપશું કોટિક તેજની કેડી…

તેજની કેડી…  તેજની કેડી….

====================================

Posted in miscellenous

shabari naa bor

SHABARI NAA BOR

શબરીના બોર /વિશનજી નાગડા

શબરીએ બોર કદી ચાખ્યા’તા ક્યાં?

એણે જીભે રાખ્યા’તા રામને !

એક પછી એક બોર ચાખવાનું

નામ લઈ અંદરથી ચાખ્યા’તા રામને,

બોર બોર ચૂંટતા કાંટાળી બોરડીના

કાંટા જરૂર એને વાગ્યા હશે

લાલ લાલ લોહીના ટશિયા ફૂટીને

પછી એક એક બોરને લાગ્યા હશે

આંગળીથી બોર એણે ચૂંટ્યા’તા ક્યાં?

લાલ ટેરવેથી પૂજ્યા’તા રામને.

શબરીએ બોર કદી ચાખ્યા’તા ક્યાં?

 

રોમ રોમ રાહ જોતી આંખો બિછાવીને,

કેટલીયે વાર એણે તાકી હશે?

રામ રામ રાત દિ કરતાં રટણ,

ક્યાંક આખરે તો જીભ એની થાકી હશે?

હોઠેથી રામ એણે સમર્યા’તા ક્યાં?

ઠેઠ તળિયેથી ઝંખ્યા’તા રામને.

શબરીએ બોર કદી ચાખ્યા’તા ક્યાં?

 

———————————————

Posted in miscellenous

ઓનરશીપ પર આભ મળ્યું ને લીઝની ઉપર દરિયો રે/ કાવ્ય યાત્રા/ઉદયન ઠક્કર  

Jpr432018

જન્મભૂમિ-પ્રવાસી 04/03/2018/મધુવન પૂર્તિ/પાનું: 4

ઓનરશીપ પર આભ મળ્યું ને લીઝની ઉપર દરિયો રે/ કાવ્ય યાત્રા/ઉદયન ઠક્કર

 ગુજરાતી યુવાનો ચારેક દાયકાથી મોટી સંખ્યામાં ગઝલો લખે છે (જે એમને માટે આનંદનો વિષય છે), એમાંના કેટલાક લખવાની કળા પણ જાણે છે(જે આપણા માટે આનંદનો વિષય છે.)આપણે ભાવિન ગોપાણીની ગઝલો સાથે માણીએ.

જ્યાં વિચાર્યું કે હવે પગલું ભરો

છતસુધી ઊંચો થયો છે ઉંબરો

સ્હેજ  ફાવ્યું ઘર મને વર્ષો પછી

ત્યાં જ માલિકે કહ્યું ખાલી કરો

પહેલું પગલું ભરવું અઘરું હોય છે.

 સ્ટેટિક ફિક્શન ઈઝ ગ્રેટર ધેન રોલિંગ ફ્રિક્શન.ઉંબરાનું કલ્પન જોકે નવું નથી: ઘડપણની અવસ્થા માટે કબીર કહે છે, ‘ઉંબરા તો પરબત ભયા, ઔર દેહરી ભયી વિદેસ.’ભાવિનના પહેલા બે ગઝલ સંગ્રહોના નામ છે: ‘ઉંબરો’ અને ‘ઓરડો.’ ‘ઉંબરો’ સંગ્રહની પહેલી જ ગઝલમાં થી ચૂંટેલો આ શેર(મત્લો) શયરની પોતાની મનોદશા પણ સૂચવે છે.

     હજી હમણાં જીવવાની રીત શીખ્યા, ત્યાં તો મરવાની વેળા આવી. ‘સ્હેજ’ શબ્દ સૂચવે છેકે જીવન પૂરેપૂરું હજીયે નથી ફાવ્યું. દુનિયા ધર્મશાળા છે. ‘રૈનબસેરા’ છે એવી મધ્યકાળથી ચાલી આવતી ઉપમાને અનિલ જોશીએ આમ રજૂ કરી છે:

ઓનરશીપમાં આભ મળ્યું ને લીઝની ઉપર દરિયો રે,

સુકલકડી કાયાનો ભાડૂત કેટલા ઘરમાં ફરિયો રે !

દૂરનું રણ જોઈને જો ખુશ થયા તો 

આંગણે આવી જશે એ વિસ્તરીને

આપ જે માણી રહ્યા છો નામ જેવું

કોઈનું  એ જીવવું છે થરથરીને

     જહોન ડનની કાવ્યપંક્તિ છે, ‘નેવર સેંડ ટુ નો ફોર હુમ ધ બેલ ટોલ્સ, ઈટ ટોલ્સ ફોર ધી.’ કોઈનું મૃત્યુ થાય ત્યારે ચર્ચમાં ઘંટારવ કરવાનો રિવજ છે. ડન કહેછે, એવું ન પુછાવો કે કોણ મર્યું? તમે જ મર્યા છો. બીજાનું દુ:ખ તમારું યે દુ:ખ છે. પારકાને રણ મળ્યું એ જોઈને આજે રાજી થશો તો કાલે તમારો બગીચો રણ થશે. પડોશીની આતંકવાદથી ત્રસ્ત દેખીને હરખાશો તો તમેય ભરખાશો.

     લટકમટકથી થાય છે તે નાચ નથી પણ  ‘નાચ જેવું’ છે. જોનારાને નૃત્ય નહિ પણ નર્તકીની કાયા જોવામાં રસ છે. કાયા નૃત્યના ઠેકાથી થરથરી શકે.કાયા ભૂખથે કે ભયથી પણ થરથરી શકે.

 ન જોયું કોઈએ ધારણ કરેલા વસ્ત્રનું છિદ્ર?

હવે તો અંગ પણ એ છિદ્રથી જોતું થયું છે

હતું દફતર ખભા પર ત્યાં સુધી બીજું હતું નામ

ઉઠાવ્યાં કપરકાબી એ પછી છોટુ થયું છે.

     અન્યના વસ્ત્રનું છિદ્ર ન દેખાય એ સમજ્યા, પણ કાણુંય ન દેખાય? ન દેખાતું હોય , એનો અર્થ એટલો જ કે આંખ આડા કાન કરાયા છે. મારી તરફ કોઈ જોશે એવું ધારીને સંકોચમાં રહેલું ઉઘાડું બદન આખરે ફટલાં કપડાં સોંસરવું તાકવા લાગ્યું છે.

     શાળામાં જતાં બાળકોની હાજરી રોજ પૂરવામાં આવે છે, ‘મોહન, જવાહર, વલ્લભ, સુભાષ…’ પણ એ કંપાસ મૂકી દઈને કપ્રકાબી પકડે તો એનાં નામ, ઓળખ અને ભવિષ્ય ભુંસાઈ જાય છે. એનું અસ્તિત્વ મોટામાંથી ‘છોટુ’ થઈ જાય છે. મૂળ નામ શું હતું તે શાયર કહેતા નથી, કારણકે  હવે એનું મહત્વ નથી રહ્યું, એ કરોડોમાંથી એક થઈને ભુલાઈ ચૂક્યો છે. =======================================

Posted in miscellenous
વાચકગણ
  • 300,234 hits

Enter your email address to subscribe to this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 285 other followers

તાજા લેખો
તારીખીયું
જૂન 2018
સોમ મંગળ બુધ ગુરુ F શનિ રવિ
« માર્ચ    
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
252627282930  
સંગ્રહ
ઓનલાઈન મિત્રો